Chi tiết tin - Xã Triệu Cơ

Sáng ngày 16/10/2026, Hội khoa học Lịch sử tỉnh Quảng Trị và UBND xã Triệu Cơ phối hợp Hội khoa học Lịch sử Thành phố Huế, Trung tâm Văn hoá Phật giáo Liễu Quán Huế tổ chức Hội thảo khoa học: “Phó bảng Trần Viết Thọ, thân thế, sự nghiệp và những đóng góp về lịch sử, văn hoá, xã hội, đạo pháp giai đoạn cuối thế kỷ XIX”.

Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng hơn 20 nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử.

Về phía chính quyền địa phương có đồng chí Lê Hồng Sơn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, đồng chí Đặng Quang Hải, ĐUV, Phó Chủ tịch UBND xã cùng đại diện lãnh đạo các cơ quan Đảng ủy, lãnh đạo các cơ quan, ban, ngành cấp xã.

Phó bảng Trần Viết Thọ (1836 - 2026) người làng Thâm Triều huyện Đăng Xương, phủ Triệu Phong (nay là thôn Đồng Tâm, xã Triệu Cơ, tỉnh Quảng Trị). Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học; thuở nhỏ ông đã tỏ ra là một nho sinh thông minh, xuất chúng. Ông đỗ Cử nhân năm Tự Đức (1867) lúc 31 tuổi và đỗ Phó bảng (tức Tiến sĩ) khoa thi Hội năm (1871) lúc 36 tuổi.

Năm Tự Đức thứ 26 (1873) ông được bổ chức Giáo thụ phủ Quảng Hoá, tỉnh Thanh Hoá. Năm sau ông được thăng Tri huyện Hưng Nhân, rồi Giáo thụ huyện Xuân Trường, sau đó về Kinh làm Chủ sự Bộ Lại kiêm Cơ mật Hành tẩu. Ông làm quan trong giai đoạn lịch sử đầy biến động; thực dân Pháp từng bước xác lập nền đô hộ lên nước ta. Buồn phiền về thế sự, ông xin cáo quan về quê năm Kiến Phúc thứ hai (1884).

Đến thời Hàm Nghi (1884 - 1885) do mến mộ một trung thần có tài cao đức trọng, triều đình Huế đã phong cho ông hàm Hàn Lâm Viện Thị Giảng Học Sĩ và tái bổ nhiệm làm Án sát sứ tỉnh Quảng Nam và sau đó là Đốc học tỉnh Quảng Nam. Năm Thành Thái thứ nhất 1889, ông chuyển về làm Đốc học tỉnh Quảng Trị. Kiêm Giám khảo Trường thi Nghệ An. Bốn năm sau (1893), ông “treo ấn từ quan” lần thứ hai, về quê rồi đi tu theo Tam giáo. Trong quá trình làm quan cũng như khi về ở ẩn, ông đã dành nhiều thời gian, công sức nghiên cứu kinh sách, đọc tụng kinh điển và trước tác. Năm 1899, ông mất tại quê nhà bằng hình thức phóng hoả tự thiêu, thọ 64 tuổi.

Phó bảng Trần Viết Thọ là một hiện tượng đặc biệt về một nhà đại khoa có đời sống thanh cao, liêm khiết, trung trực và tiết tháo. Dù ở cương vị nào, ông cũng đem hết sức mình giúp cho nước, lo cho dân. Ông luôn tỏ ra là người có nhân phẩm, thanh liêm và hết lòng thương dân. Với cách sống thanh cao đó, ông được các đồng liêu, các bậc thức giả và nhân dân yêu mến, cảm phục.

Phát biểu chào mừng Hội thảo đồng chí Lê Hồng Sơn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Triệu Cơ trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, các cơ quan chuyên môn, các đại biểu. Được sự lưu tâm của Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Quảng Trị cùng các tổ chức liên quan như Hội Khoa học Lịch sử thành phố Huế; Hội Khoa học Lịch sử thành phố Đà Nẵng; Phân viện Văn hoá, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Miền Trung; Trung tâm Văn hoá Phật giáo Liễu Quán Huế, Khoa Lịch sử trường Đại học Khoa học Huế, TT Bảo tồn Di tích Cố đô Huế. Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế v.v… đã phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học về một nhân vật lịch sử thuộc địa phương của xã Triệu Cơ. Những vấn đề thuộc về cuộc đời và hành trạng của Phó bảng Trần Việt Thọ sẽ được làm sáng tỏ; những khoảng trống, những góc mờ của lịch sử, sẽ được phân tích, luận giải tường minh. Những phẩm chất, đức độ và tài năng của ông sẽ được nhìn nhận, đánh giá một cách khách quan, khoa học để những giá trị tốt đẹp đó tiếp tục được lan toả đến các thế hệ hôm nay và mai sau; nhất là đối với thế hệ trẻ.

Qua Hội thảo khoa học này, chúng tôi cũng mong nhận được các ý tưởng, giải pháp nhằm bảo tồn và tôn vinh các giá trị di sản văn hoá cả vật lẫn phi vật thể về Phó bảng Trần Viết Thọ. Chúng tôi xem đây là cơ hội và cũng là dịp tốt nhất để địa phương chúng tôi hiểu biết sâu hơn, hệ thống hơn và khoa học hơn về một danh nhân văn hoá địa phương để từ đó, có các giải pháp hữu hiệu để tôn vinh và bảo tồn, lan toả đến các thế hệ con cháu mai sau.

Qua 20 tham luận gửi về và các ý kiến đóng góp tại hội thảo, những vấn đề thuộc về cuộc đời và hành trạng của Phó bảng Trần Việt Thọ được làm sáng tỏ; những khoảng trống, những góc mờ của lịch sử, được phân tích, luận giải thêm.

Hội thảo cũng nhận được các ý tưởng, giải pháp nhằm bảo tồn và tôn vinh các giá trị di sản văn hoá cả vật lẫn phi vật thể về Phó bảng Trần Viết Thọ, như: Đề nghị bổ sung tên của ông vào "ngân hàng" dữ liệu tên các danh nhân, nhân vật văn hóa - lịch sử của tỉnh để đặt tên đường, tên trường học; tiến hành cải táng di cốt của ông đưa về lại vị trí gốc để lập hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh…

Minh Kha